محمد مهريار
554
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
فودان Fud n فودان ديهى است آباد و نسبتا پرجمعيت كه آن را در عداد ديههاى اشترجان به حساب آوردهاند . در سال 1345 ، سال آمارى ما اين ديه 275 نفر جمعيت داشته و با قياس به ساير ديههاى اين دهستان ديه متوسطى به حساب است ! دربارهء ناحيت اشترجان و بلوك لنجان كه ديه اشترجان و فودان هردو در آن واقع است . در زير اين دو عنوان توضيحات بسيار دادهايم چون عمدهء مقصود ما تحقيق در نام محل است در اينجا به اختصار پرداخته به تحقيق در نام آن مىپردازيم . واژهشناسى : فودان معادل پودان و يا بودان از دو جزء « پو + دان » تركيب شده است و جزء اول « فو » معادل « بو » خود از دو جزء « ب » و « او » تركيب شده است و توضيح آن در عنوان پوده گفته شد . در واقع معادل با « بهاو » است يعنى آب خوب و جزء سوم « دان » صفت ظرفيت است و روىهمرفته پودان يعنى جايى كه آب خوب دارد . فوده - پوده فهرج Fahraj فهرج ديه بسيار معتبرى است در دهستان حومهء مهريز از شهرستان يزد . در سال 1345 اين محل 1062 نفر جمعيت داشته است و گمان ندارم از جمعيت آن در حال حاضر چيزى كاسته شده باشد . هدف و مقصود اصلى فرهنگ حاضر تحقيق در اعلام كهن امكنه است و پيداست با آنچه تازه و نو باشد ما را كارى نيست . اتفاقا از دو سو مسأله قابل طرح است و منعكس و مطرّد . هر ناحيهاى كه قديم است نامهاى قديم دارد و نامهاى قديم دليل قدمت سكونت و تمدن در ناحيه است . دهستان حومهء مهريز همانند خود مهريز از مراكز كهن سكونت آريايى بوده است و به همين دليل اعلام كهن در آن زياد است . بر سر معرفى محل فهرج و مهريز نبايد چندان تأمل كنيم چون مهريز نيز خود عنوان خاص دارد . تمام نواحى يزد و از جمله ناحيهء مهريز قنات آب است و هنر بزرگ ايرانى بوده است كه در اين بيابان بيكران از زير زمين قناتهايى با اين عظمت و طول و عمق حفر كرده و آباديهايى مثل فهرج و مهريز و يزد را به وجود آورده است . قديمىترين مسجد جامع باقى مانده در ايران در فهرج قرار دارد كه از نظر تاريخ معمارى بسيار باارزش است . اين مسجد كه فاقد گنبدخانه و مقصوره